Heb je ook deel 1 van deze blog gelezen: rouwen stopt nooit?
Omgaan met de dood, hoe kan je dat?
Het ritme van de natuur is zo mooi: van zaadje tot prachtige plant. Die sterft uiteindelijk af, maar voor hij helemaal stopt met groeien geeft hij nog zaad dat opnieuw kan gezaaid worden. Het natuurlijk proces van het afsterven van delen van een plant of een boom zorgt ook voor nieuw leven.
Op een boomstronk groeien bijvoorbeeld zwammen en creëert de natuur iets nieuws. Omdat we als mens soms verder van de natuur af staan, hebben wij het veel moeilijker met sterven en overgang. We houden de dood het liefst op een verre afstand door het niet bespreekbaar te maken.
Is praten over het ultieme einde fatsoenlijk?
Vaak worden gesprekken over het ultieme einde op fluistertoon gevoerd, heimelijk, alsof men over de grens gaat van het fatsoen wanneer over sterven gesproken wordt.
Toch is er veel mogelijk als je daar voor open staat. Zelf sprak ik met mijn schoonvader regelmatig over de dood, en hoe hij zijn afscheid zag. Ik vroeg dan heel concreet welke muziek hij graag op de uitvaart wilde horen, en wie we konden uitnodigen voor de koffietafel. Hij vroeg me vaak om goed voor schoonmama te zorgen als hij weg was. Hij had die geruststelling nodig om die grote overstap te durven maken.
Voor familie is dit belangrijk. Als je je eigen wensen al goed formuleert, lang voor het zover is, maak je het een stuk gemakkelijker om een ritueel te vinden voor het geliefde familielid. In die gesprekken wordt vaak gelachen: mijn schoonvader plaagde me dat er liedjes mochten bij zijn van een bepaalde “zanger” die ik helemaal niet graag hoor. Hij schaterde het uitbundig uit toen ik zei dat ik er dan niet ging bij zijn :-).
Of we lachten met de manieren om zijn as ‘kwijt” te geraken: we stelden voor om met de auto ergens naar toe te rijden en de pot te legen onderweg, via het autoraampje. Zo kon hij toch nog eens wat van de wereld zien. Je ziet: zelfs dan kan er humor zijn. Het maakt alles zoveel lichter.
Kunnen we openlijk omgaan met de dood, plannen hoe we de rituelen van de overgang wensen?
Het is ook belangrijk om open te zijn tegenover de mensen die zullen overblijven: door je laatste wensen openlijk en vrij te uiten, help je hen om vrede te hebben met het afscheid. Hoe vaker je gewoon praat over dat laatste ritueel, hoe meer ze hopelijk gewend geraken aan het feit dat je er niet eeuwig bent. In een tijd waar ouderen zo’n groot percentage van de bevolking uitmaken zou dat als vanzelfsprekend moeten zijn.
Overal zijn de rituelen van de dood anders. In deze westerse wereld wordt de dood vaak weggedrukt in een ritueel bij de begrafenisondernemer.
In Mexico vieren ze de dag van de doden (Día de Muertos) op een heel andere manier dan bij ons. Ze maken er een heus feest van, met heel veel kleur, muziek en lekker eten. Thuis wordt een altaartje gezet met foto’s van de overleden familieleden en er wordt geofferd. De graven worden mooi gepoetst en kleurrijk versierd en vaak wordt drank en eten voorzien voor de gestorven familie.
Zoiets zou (voorlopig) in onze cultuur totaal onaanvaardbaar zijn, maar voor hen is het een jaarlijks feest waar ze zelfs eten en drinken op de begraafplaats zelf.
Ik zou het wel zien zitten dat mijn nabije familie muziek brengt en plezier maakt als mijn leven ten einde is gelopen. Ja, laat ze allemaal musiceren, liedjes brengen, plezier maken met een glaasje wijn (drink er dan één op mij ook aub!) en als het kan een lekkere maaltijd erbij. Ik hoef dan toch lekker de vaat niet meer te doen!
Wat kan jezelf doen als ritueel ?
◊ zet foto’s van je dierbaren bij elkaar, brand een kaarsje en maak daarvoor een mooi plekje in huis. De sluier tussen de 2 werelden (boven en beneden) is op dit moment van het jaar het dunst. Zo kan je makkelijker contact maken met diegenen die zijn overgegaan.
◊ wie dat nodig heeft, brengt misschien graag een bezoek aan de begraafplaats. Zelf doe ik dit niet, mijn overleden dierbaren zitten in mijn hart, ze liggen niet onder een koude steen wat mij betreft. Maar ik kan me voorstellen dat de meeste mensen daar wel behoefte aan hebben.
◊ je kan samen eten als familie, herinneringen ophalen, lachen of wenen, en dankbaar zijn voor zijn of haar leven, en voor de tijd die jullie samen mochten doorbrengen.
Je vindt heel wat waardevolle informatie en hulp in het schitterende boek “Helpen bij verlies en verdriet“, geschreven door Manu Keirse.
Wil je met ons allen delen welke rituelen jij mooi vindt om je overleden dierbaren te herdenken? Schrijf ze hieronder in het commentaarveld.
Je mag je ideeën ook mailen naar info@avalonbelgium.be
https://shorturl.fm/DzcAt
http://wish-club.ru/forums/index.php?autocom=gallery&req=si&img=5395
https://cr-v.su/forums/index.php?autocom=gallery&req=si&img=4030