Rouwen stopt nooit
We naderen de dagen van herdenking van onze overledenen. In België kennen we Allerheiligen en Allerzielen. Dat zijn de momenten waarop mensen naar het graf gaan van hun familieleden (vaak niet vooraleer ze die grondig gepoetst hebben), of als familie bij elkaar komen om hun leven te vieren. Een nieuwe pot bloemen of een mooi bloemstukje wordt dan vaak bij het graf gezet.
Samhain, eigenlijk de viering van een nieuw jaar, is van oorsprong een Keltisch feest. Deze dag werd geclaimd door de toenmalige katholieke kerk die het veranderde in de feestdagen die we allemaal kennen: Allerheiligen en Allerzielen.
Een vriendin vertelde me over de gewoonte van een “stil diner”, een manier om Samhain te vieren. De tafel wordt mooi gedekt, OOK voor de gestorvenen en men eet samen in stilte. De gedachten gaan dan naar de voorouders. Een mooie gedachte, alleen vrees ik dat mijn tafel al snel te klein zou zijn voor alle dichte familieleden die ondertussen overleden zijn.
Ons kerngezin is ondertussen al met meer dan de helft gereduceerd en dat is best confronterend als je zelf al 70 bent.
Hoe ouder men wordt, hoe vaker men afscheid neemt
Hoe ouder men wordt, hoe vaker men afscheid neemt, en men dierbaren moet loslaten in fysieke zin. Want echt helemaal loslaten doen we immers nooit? Ze blijven allemaal leven in onze herinneringen en zo is het goed. Het is pas als je nooit meer over hen praat dat ze echt dood zijn.
Zelf heb ik 3 broers én mijn schoonvader verloren op zowat 3 jaar tijd, en dat is best wel heftig. Zelfs ondanks het weinige contact met sommigen gedurende de laatste jaren is dat verlies er even goed.
Jeugdherinneringen komen opzetten nadat de eerste shock voorbij is. Men mijmert over wat vroeger was. Iedereen heeft recht op zijn rouw, op zijn of haar verdriet, ondanks alles. Ik mijmer over de lessen die ik van hen heb geleerd, en ik ben dankbaar dat ik hen gekend heb.
Een gevoel van “schuld en tekortschieten” is me ook helemaal niet vreemd. De dood is definitief en niks kan nog veranderd worden. Ook dat hoort bij rouwen.
Op rouw en verdriet staat geen vervaldatum !
Rouwen stopt nooit. Er staat geen vervaldatum op verdriet, na het verlies van iemand waar je van houdt. Je hoort wel vaker opmerkingen zoals: “Zeg, ben je daar nu nog niet over? Dat is al 3 jaar geleden? Ge moet die mens echt loslaten”.
Neen, we laten eigenlijk nooit iemand los, we leren alleen te leven met het verlies. Soms komt verdriet ineens heel hard opzetten, ook na vele jaren … een liedje dat raakt, een herinnering aan iets dat we samen deden, een bepaalde plek waar we samen waren.
Soms komen er tranen omdat het gemis ineens zo groot is. We leren slechts stapje voor stapje loslaten, we leren leven met verdriet. Soms is er uitgesteld verdriet, omdat je het op het moment van overlijden niet kon toelaten, omdat je wou sterk zijn voor de anderen.
“Veel sterkte” is eigenlijk een slechte uitdrukking, want je hoeft niet “sterk” te zijn, je mag je verdriet laten zien, ook na 10 jaar, ook als iedereen er al lang “klaar” mee is. Want verdriet en rouw, daar ben je nooit klaar mee.
Denk bij rouwen ook niet alleen aan de dood. Het kan ook zijn dat je verwachtingen niet uitkomen, een gehandicapt kind, een miskraam, een zware ziekte, waarbij je afscheid moet nemen van het perfecte beeld dat je voor ogen had. Het mocht niet zo zijn als wat je gehoopt en verwacht had. Ook dan ben je in rouw.
Een uitstekend boek over rouwen, vind ik, is “Helpen bij verlies en verdriet” door Manu Keirse.
Lees verder in Samhain 2: omgaan met de dood.
https://shorturl.fm/HmMvH